اهداف امام حسین(علیه السلام) از قیام علیه حکومت یزید

اهداف امام حسین(علیه السلام) از قیام علیه حکومت یزید

1398/08/20 08:50:53

بازدیدها : 190

متفرقه

اهداف امام حسین(علیه السلام) از قیام علیه حکومت یزید

هدف اصلی قیام امام حسین(علیه السلام) را می توان در احیای دین خلاصه کرد. اما نهضت امام حسین(علیه السلام) پدیده ای عمیق، چند ماهیتی و چند لایه است که اندیشمندان و صاحب نظران اهداف و انگیزه های متعددی را در بوجود آمدن آن دخیل می دانند.

1- ذلت ناپذیری و مسئله بیعت:

امام حسین(علیه السلام) در جمع لشکریان دشمن فرمود :

 أَلَا وَ إِنَّ الدَّعِيَّ ابْنَ الدَّعِيِّ قَدْ رَكَزَ بَيْنَ اثْنَتَيْنِ بَيْنَ السَّلَّةِ وَ الذِّلَّةِ وَ هَيْهَاتَ مِنَّا الذِّلَّةُ يَأْبَى اللَّهُ ذَلِكَ‏ لَنَا وَ رَسُولُهُ‏ ...

اى عصرها و نسل‏ها! به هوش كه اين فرومايه و فرزند فرومايه، اينك مرا ميان دو راه و دو انتخاب قرار داده است: بر سر دو راهى ذلّت پذيرى و تسليم خفّت‏بار در برابر فرومايگان و بيدادگران حاكم، و يا مرگ پر افتخار و با عزّت و سرفرازى! و چقدر دور است از ما كه ذلّت و خوارى را برگزينيم. خدا و پيامبر او و ايمان‏آوردگان و روشنفكران و دامانهاى پاك و رگ و ريشه‏هاى پاكيزه و مغزهاى روشن انديش و غيرتمند و جانهاى ستم ستيز و با شرافت نمى‏پذيرند كه ما فرمانبردارى فرومايگان و استبدادگران پست و رذالت پيشه را بر شهادتگاه رادمردان و آزادمنشان مقدّم بداريم. (لهوف، ص 97 )

2- احیاء و اعتلای دین اسلام

حضرت در جمع مردم مکه ضمن یادآوری وظیفه سنگین بزرگان در پاسداری از کیان اسلام و اعتقادات  از خاموشی آنان در برابر سیاستهای دین ستیز حکومت اموی انتقاد کرده و در پایان فرمودبار خدايا، تو خود مى‏دانى كه آنچه از سوى ما اظهار و انجام مى‏شود، نه براى رقابت در قبضه قدرت و به دست آوردن پست و مقام است و نه به انگيزه دست‏يابى به ثروت و دارايى اين دنيا؛ بلكه هدف اين است كه نشانه‏هاى دين راستين و نجات بخش تو را به جايگاه خود بازگردانيم و شهر و ديار بندگانت را از تباهى و بيداد و فريب اصلاح كنيم تا بندگان ستمديده‏ات به نعمت امنيت و آسايش برسند و به آزادى و حقوق اساسى و انسانى خويش نايل آيند.(تحف العقول، ص 239)

3- اصلاح امور امت پیامبر

امام بارها هدف نهضت خود را اصلاح امور مسلمانان بیان نمودند، از جمله قبل از حرکت از مدینه به مکه اهداف خود را بیان نمودند،.

در نامه به محمد حنفیه هدف قیام خود را اینگونه بیان نمودند

من از شهر و ديار خويش نه براى راحت‏طلبى و وانهادن مسئوليت به راه افتاده‏ام و نه براى خوشگذرانى و بيهودگى؛ نه انگيزه‏ام ستم كارى و بيدادگرى است و نه تبهكارى؛ بلكه مى‏خواهم جامعه و امت را از نگونسارى و اسارت نجات دهم و به خواست خدا كارش را به سامان آورم و اصلاح كنم؛ مى‏خواهم زورمداران را به قانون‏گرايى و عمل به قانون دعوت كنم و از ستم و بيداد و تجاوز به حقوق مردم هشدار دهم.(بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج ‏44، ص 329،  باب 37)

4- امر به معروف و نهی از منکر

امام در وصیت نامه ای که به محمد حنفیه نوشتند از جمله اهداف قیام خود را  چنین بیان می فرمایند: أُرِيدُ أَنْ‏ آمُرَ بِالْمَعْرُوفِ‏ وَ أَنْهَى عَنِ الْمُنْكَرِ اراده کردم که امر به معروف و نهی از منکر کنم. (بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج ‏44، ص 329،  باب 37)

همچنین حضرت هنگام خروج از مدینه در کنار قبر پیامبر فرمود: اللّهمّ إنّي احبّ‏ المعروف‏، و انكر المنكر. (بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج ‏44، ص 328،  باب 37)

این هدف، هم در کلمات امام حسین (علیه السلام) آمده است و هم اصحاب آن حضرت به آن اشاره کرده‌اند و هم پیروان او و شیفتگان حضرتش در زیارتنامه‌ها آن را زمزمه می‌کنند.

درزیارتنامه‌های مربوط به امام حسین (علیه السلام) از جمله زیارت وارث می خوانیم :" شهادت می‌دهم که تو "امام حسین (علیه السلام)" نماز را بپا داشتی، و زکات را پرداختی و امر به معروف و نهی ازمنکر کردی و تا هنگام شهادت از خدا و رسولش اطاعت کردی."

5- احیاء سنت نبوی و علوی

در دوره ای مسیر سیاسی اسلام به بیراهه کشیده شد ، و این دین مبین وارونه نشان داده شد ، در این مورد امیرمومنان فرمود:  و اسلام را چون پوستينى واژگونه مى‏پوشند.‌(غرر الحكم و درر الكلم، ص421)

و امام حسین نیز در این بار در وصیت خود فرمودند: و أسير بسيرة جدّي محمد صلّى اللّه عليه و آله و أبي عليّ بن أبي طالب (عليه السلام‏) و بر روش جدم و پدرم على بن ابى طالب(علیه السلام) راه بروم‏.(بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏44، ص 329، باب 37)

همچنین امام حسین (علیه السلام) می فرماید:" شما را به کتاب خدا و سنت پیامبر اسلام دعوت می کنم چرا که سنت رسول خدا را میرانده و بدعت را احیا کرده اند."

6- تامین امنیت و فراهم ساختن بستر مناسب برای عمل به احکام الهی

حضرت در سخنرانی در جمع حاجیان مکه فرمود: يَأْمَنَ الْمَظْلُومُونَ‏ مِنْ‏ عِبَادِك‏ وَ يُعْمَلَ بِفَرَائِضِكَ وَ سُنَنِكَ وَ أَحْكَامِك‏ ایمن باشد مظلوم از بندگانت و عمل شود به فرائض تو و سنت تو و احکام تو.(تحف العقول، ص237)

خدايا! تو مى‏دانى كه آنچه از ما سرزد (و گفتيم و نوشتيم)، براى همچشمى در قدرت، يا رسيدن به جيفه دنيا نبود، بلكه ما خواستيم شاخصهاى دين تو را در ديد همه قرار دهيم، و نابسامانيهاى جامعه را اصلاح كنيم، تا بندگان مظلوم و محروم تو پناهى بيابند، و به احكام دين تو- سراسر- عمل شود

7- تلاش برای برپایی حکومت  حق و تشکیل حکومت اسلامی

واقعیت این است که حکومت از نظر اهل بیت ابزاری است برای حاکمیت اسلام و اجرای عدالت  از این رو ائمه در صدد ایجاد حکومت الهی بودند.

امام حسین (علیه السلام) پس از رو به رو شدن با لشکر حرّ می فرمود:" ای یاران من! آیا نمی‌بینید که حق فراموش شده و وباطل صحنه جامعه را فرا گرفته است؟ در چنین شرایطی انسان مومن باید ( در مسیر زنده کردن حق و میراندن باطل) آماده لقای الهی باشد."

یکی از مهمترین اهداف قیام امام حسین (علیه السلام) تشکیل حکومت اسلامی بود. امام حسین (علیه السلام) برای اینکه صرفا به شهادت برسد به کربلا نیامد بلکه در پی اهدافی از جمله تشکیل حکومت اسلامی عزم کربلا کرد؛ هر چند که می دانست در پایان شهید می شود. در جمله‌ای از آن حضرت می‌خوانیم:" بار خدایا! تو خوب می دانی که انقلاب و نهضت من به خاطر حکومت و سلطنت بر مردم و دستیابی به زرق و برق دنیا نبوده بلکه هدف من از حکومت، ارائه معالم و نشانه‌های دینت به مردم ، و اصلاح بلاد و شهرها و ایجاد امنیت برای بندگانت و عمل به فرایض و سنتها و احکام توست."

8- زدودن بدعت و انحراف

امام در نامه ای که به بزرگان بصره نوشتند فرمودند:

انّى‏ ادعوكم‏ الى‏ اللَّه‏ و الى نبيّه، فان السنة قد اميتت، فان تجيبوا دعوتى، و تطيعوا أمرى، أهدكم سبيل الرشاد. من شما را بسوى خدا و رسول دعوت مينمايم، زيرا سنت پيغمبر خدا صلّى اللَّه عليه و آله از بين رفته، اگر شما دعوت مرا بپذيريد و امر مرا اطاعت كنيد من شما را براه هدايت راهنمائى ميكنم.(مثير الأحزان، ص27)

9- انجام وظیفه دینی

امام در مسیر حرکت به سمت کوفه در بین راه با فرزدق شاعر روبه رو گردید و از او پرسید از مردم کوفه چه خبر؟ فرزدق پاسخ داد  قلب آنان با شما است اما شمشیرهای آنان علیه شما است، امام فرموددرست گفتى، كار در دست خداست و او هر آنچه بخواهد و مصلحت بداند، انجام مى‏دهد و هر روز تدبير و فرمان تازه‏اى دارد؛ بنا بر اين اگر قضا و قدر آن گونه كه ما دوست داريم و در انديشه آن هستيم فرود آمد، خداى فرزانه را بر نعمتهاى گرانش سپاس مى‏گذاريم و او يارى دهنده و يارى رسان بر اداى سپاس و حق‏شناسى است؛ امّا اگر قضا و قدر هماهنگ با خواسته ما نبود و مصلحت چيز ديگرى بود باز هم آن كسى كه نيّت و هدفش حق و عدالت و كران تا كران درون و برون زندگى‏اش به پرواى خدا و ارزشهاى انسانى آراسته است، از شاهراه حق و فضيلت به بيراهه نرفته است‏. (در سوگ امير آزادى ( ترجمه مثير الأحزان )، ص149)

10- حق گرایی

حضرت در منزل ذوحسم، در بین راه مکه تا کوفه در سخنانی چنین فرمودند:

إِنَ‏ هَذِهِ‏ الدُّنْيَا قَدْ تَغَيَّرَتْ‏ وَ تَنَكَّرَتْ وَ أَدْبَرَ مَعْرُوفُهَا فَلَمْ يَبْقَ مِنْهَا إِلَّا صُبَابَةٌ كَصُبَابَةِ الْإِنَاءِ وَ خَسِيسُ عَيْشٍ كَالْمَرْعَى الْوَبِيلِ أَ لَا تَرَوْنَ أَنَّ الْحَقَّ لَا يُعْمَلُ بِهِ وَ أَنَّ الْبَاطِلَ لَا يُتَنَاهَى عَنْه‏.

به راستى، دنيا تغيير چهره داده و ناشناخته گشته و نيكى آن در حال نابودى است و از آن جز رطوبتى كه در ته ظرفى مانده و جز زندگى وبال آور، همچون چرا گاهى كه جز گياه بيمارى‏زا و بى‏مصرف چيزى در آن نمى‏رويد، باقى نمانده است. آيا نمى‏بينيد كه به حقّ عمل نمى‏شود و از باطل دست برنمى‏دارند؟(تحف العقول، ص245)

11- مبارزه با جهل

یکی دیگر از اهداف قیام امام حسین (علیه السلام) که در زیارت اربعین به آن اشاره شده مبارزه با جهل و نجات مردم از ضلالت و گمراهی است. در این زیارت می‌خوانیم" امام حسین خون قلبش را در راه تو داد( و نهایت ایثار و فداکاری را کرد) تا بندگانت را از جهل ونادانی و حیرت و سرگردانی نجات دهد".

12- اجرای عدالت

امام حسین (علیه السلام) می فرماید:" رسول خدا (صل الله علیه و آله) فرمود: هر کس حاکم ظالمی را مشاهده کند که ( در اثر ظلم و جور) محرمات الهی را حلال شمرده و عهد و پیمان های الهی را شکسته و با سنت و سیره رسول خدا مخالفت کرده و درمیان بندگان خدا با گناه ودشمنی عمل می کند و در مقابل چنین حاکم ستمگری هیچ گونه عکس العمل گفتاری یا رفتاری از خود بروز ندهد خداوند چنین انسانی را در جایگاه همان ظالم ستمگر داخل می‌کند."

13- مقام شفاعت عظما

در سجده‌ای که در پایان زیارت عاشورای حسینی انجام می شود بعد از حمد و ستایش خداوند، خدا را به سبب تحمل مصیبت آن حضرت شکر می گوییم، سپس عرضه می داریم :" خدایا شفاعت حسین را روز ورود در صحنه محشر به من روزی کن، خداوندا گام های مرا از روی صدق نزد خودت با حسین و یارانش ثابت بدار همان یارانی که خون خود را تقدیم اوکردند." استجابت دعا زیر قبه آن حضرت و بودن شفا در تربت پاکش جلوه‌های دیگری از این شفاعت عظمی است.

14- افشای چهره منافقان

خطر منافقانه بنی امیه که در لباس خلافت اسلامی همه مقدسات اسلام را زیر پا گذاشته و یکی را پس از دیگری محو می کردند همچنین جمعی از کوفیان پرمدعای منافق که بر امام حسن (علیه السلام) به خاطر صلحش آن همه ایراد کرده و تقاضای قیام از امام (علیه السلام) می کردند می بایست رسوا می شد.

15- امتحان گسترده مسلمین

بعضی از شیعیان پرادعا و کم محتوا که خود را فدایی پاکباز آن حضرت می پنداشتند باید در کوره امتحان فرو می رفتند و بازماندگان صحابه و یاران پیامبر که بارها وصف امامان حسن (علیه السلام) و حسین (علیه السلام) را از ایشان شنیده بودند و کسانی که آرزو می کردند در جنگ‌های بدر و احد در خدمت آن حضرت بوده و شربت شهادت می نوشیدند و آنها که تأسف می خوردند که ای کاش در رکاب علی (علیه السلام) با "ناکثین " و " قاسطین " و "مارقین " پیکار می کردند همه و همه باید به امتحان فراخوانده می شدند و لذا قیام سید الشهدا آزمونی برای همه آنها بود؛ ولی ازا ین کوره آزمون بزرگ تنها اندکی پاک بیرون آمدند . امام (ع) در پاسخ کسی که عرضه داشت ایشان به کربلا نرود، فرمود :" اگر در مکان خود اقامت کنم پس این خلق بخت برگشته به چه چیز امتحان شود و به چه چیز آزموده گردد؟".

هدف قیام امام حسین (علیه السلام)  از کتاب «انسان ۲۵۰ساله»

برای حرکت امام حسین علیه السلام اهدافی ذکر شده است که مجموع آنها می تواند در دو کلمه خلاصه شود: «حکومت» یا «شهادت» .

عده ای گفته اند که حضرت خواست که حکومت فاسد یزید را کنار بزند و خودش یک حکومت اسلامی تشکیل بدهد؛ این کلام اگر چه غلط نیست ولی تمام هدف نیست؛ چون کسی که برای تشکیل حکومت حرکت می کند وقتی.

عده ای از بزرگان و تجربه دارها به او بگویند که تو در این کار ناکام خواهی ماند ، از کار خود منصرف می شود ، اما وقتی که به برخوردها ورفتارهای امام حسین (علیه السلام) از زمانی که از مدینه حرکت کردند تا شب عاشورا هیچگاه چنین موضعی برداشت نمی شود.

شهادتی را هم که ما در شرع مقدس می شناسیم معنایش این است که انسان به دنبال هدف مقدسی که واجب یا راجح است ، برود و در آن راه ، تن به کشتن هم بدهد . این ، آن شهادت صحیح اسلامی است . اما اینکه آدم ، اصلا راه بیافتد برای اینکه من بروم کشته شوم ، آن چیزی نیست که مربوط به آن حادثه با عظمت باشد.

کسانیکه گفته اند هدف حکومت یا شهادت بود بین هدف و نتیجه خلط کرده اند. اهدافی که ایشان برای قیام سیدالشهداعلیه السلام گفته اند ، نتیجه بود . حضرت حرکتی را آغاز کردند که نتیجه اش یا به حکومت رسیدن بود یا به شهادت رسیدن . اما هدف چیست؟ هدف آن بزرگوار عبارت بود از انجام دادن یک واجب عظیم از واجبات دین، که آن واجب عظیم را هیچ کس قبل از امام حسین علیه السلام حتی خود پیغمبر انجام نداده بود.